Overstappen naar duurzaam werk: zekerheid is de grootste drempel
De vierde Duurzaamheidsbanenpoll laat zien dat vooral financieel risico en het vinden van passende banen een overstap kunnen afremmen. Wie wil bewegen, heeft niet alleen inspiratie nodig, maar ook zicht op inkomen, mogelijkheden en een haalbare route.
Financieel risico en te weinig passende banen zijn samen goed voor twee derde van de antwoorden. De grootste drempels in deze poll zitten daarmee vooral in zekerheid en het kunnen zien van een realistische volgende stap.
Ander werk willen is één ding. Je huidige zekerheid ervoor loslaten is iets anders.
Zeker wanneer een overstap ook betekent dat je een nieuwe sector moet leren kennen, andere functietitels tegenkomt of niet precies weet hoeveel van je huidige ervaring bruikbaar is.
Daarom vroegen we in week 4 van de #Duurzaamheidsbanenpoll: “Wat houdt jou nu nog het meest tegen om over te stappen?”
Van de 33 stemmers kiest 36% voor financieel risico. Te weinig passende banen volgt met 30%, twijfel over de stap met 21% en geen tijd of energie met 12%.
De grootste drempel is heel concreet: wat gebeurt er met mijn inkomen?
Financieel risico staat met 36% bovenaan.
Dat is begrijpelijk. Een loopbaanstap wordt niet alleen gemaakt op basis van interesse of maatschappelijke impact. Er zijn ook huur- of hypotheeklasten, boodschappen, gezin, pensioen en andere financiële verplichtingen.
Vooral bij een overstap naar een ander vakgebied kunnen extra vragen ontstaan. Begin ik opnieuw onderaan? Moet ik eerst een opleiding betalen? Kan ik tijdens omscholing blijven verdienen? En lever ik salaris in wanneer mijn eerdere ervaring niet één-op-één wordt gewaardeerd?
Wie zulke vragen onbeantwoord laat, vraagt feitelijk van mensen om eerst risico te nemen en pas daarna te ontdekken waar ze financieel aan toe zijn.
Een maatschappelijke missie kan iemand nieuwsgierig maken. Maar om daadwerkelijk over te stappen moet ook de praktische vraag beantwoord worden: kan ik deze stap financieel en professioneel dragen?
Bijna net zo belangrijk: waar zijn de banen die werkelijk bij mij passen?
Met 30% staat te weinig passende banen vlak achter financieel risico.
Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat er letterlijk te weinig vacatures bestaan.
Het kan ook betekenen dat iemand de beschikbare functies niet als passend herkent.
Misschien gebruiken werkgevers andere functietitels. Misschien vragen vacatures om ervaring uit precies dezelfde sector. Misschien ligt de nadruk sterk op diploma’s terwijl veel relevante vaardigheden al in een andere loopbaan zijn opgebouwd.
Dan kan er tegelijk veel vraag naar personeel zijn én toch het gevoel bestaan dat er weinig passende banen zijn.
Ook landelijk is het vinden van een geschikte vacature niet vanzelfsprekend
Onderzoek van UWV laat zien dat dit probleem breder speelt.
Van werkzoekenden met een WW-uitkering gaf 44% aan veel moeite te hebben met het vinden van geschikte vacatures. Onder andere werkzoekenden was dat 31%.
Mensen met een WW-uitkering noemen onder meer het ontbreken van gevraagde diploma’s, certificaten en werkervaring als belemmering. Andere werkzoekenden geven relatief vaak aan moeite te hebben vacatures te vinden die aansluiten bij hun interesses.
Dat onderzoek gaat niet specifiek over duurzaam werk. Het ondersteunt wel de bredere vraag achter deze poll: hoe maak je zichtbaar dat een andere functie óók bij iemand kan passen wanneer diens vorige functietitel niet precies overeenkomt?
UWV: Werkzoekenden hebben vooral moeite met het vinden van geschikte vacatures
UWV: Meer kijken naar vaardigheden kan overstappen tussen beroepen eenvoudiger maken
Een andere sector betekent niet automatisch opnieuw beginnen
Een van de grootste misverstanden rond een carrièreswitch is dat eerdere ervaring ineens weinig meer waard zou zijn.
UWV pleit juist voor meer kijken naar skills: de kennis, vaardigheden en professionele kwaliteiten die iemand al heeft opgebouwd.
Projectmanagement blijft projectmanagement. Klantcontact blijft klantcontact. Plannen, analyseren, leidinggeven, onderhandelen, communiceren en problemen oplossen verdwijnen niet wanneer iemand van sector wisselt.
Soms is aanvullende vakkennis of een certificaat nodig. Maar dat is iets anders dan helemaal opnieuw beginnen.
Voor werkgevers ligt daar een kans: schrijf duidelijker welke vaardigheden echt noodzakelijk zijn bij de start en welke kennis tijdens het werk geleerd kan worden.
Wie alleen zoekt naar iemand die de functie al ergens anders precies heeft gedaan, maakt de brug voor overstappers onnodig smal.
Duurzaam werk is bovendien veel breder dan alleen technische functies
Vooral bij de energietransitie ontstaat gemakkelijk het beeld dat je een technische achtergrond nodig hebt om binnen te komen.
Natuurlijk is de behoefte aan monteurs, installateurs en andere technische vakmensen groot.
Maar UWV wijst erop dat voor een duurzamer energiesysteem ook andere expertise nodig is. Bijvoorbeeld communicatieadviseurs, gebiedsregisseurs en financieel- en subsidieadviseurs.
Dat is belangrijk voor mensen die zich oriënteren: werken aan duurzaamheid hoeft niet automatisch te betekenen dat je eerst technicus moet worden.
UWV: Voor een duurzamer energiesysteem zijn technische én niet-technische professionals nodig
Twijfel over de stap is niet hetzelfde als niet willen
21% kiest voor twijfel over de stap.
Juist dit antwoord vraagt om nuance.
Twijfel kan gaan over geschiktheid: kan ik dit werk wel?
Maar ook over cultuur: pas ik in deze sector? Over toekomst: is dit over vijf jaar nog steeds een goede keuze? Of simpelweg over het onbekende: wat kom ik tegen als ik mijn vertrouwde omgeving achterlaat?
Een werkgever kan niet alle twijfel wegnemen. Wel kan hij voorkomen dat onzekerheid ontstaat door ontbrekende informatie.
Voor 12% ontbreekt vooral tijd of energie
Geen tijd of energie krijgt 12%.
Het is het laagste percentage, maar een interessante drempel.
Oriënteren op ander werk kost immers óók energie. Vacatures zoeken, functies vergelijken, cv aanpassen, gesprekken voeren en eventueel uitzoeken welke opleiding nodig is: dat gebeurt vaak naast een bestaande baan en een vol privéleven.
Hoe ingewikkelder de overstaproute wordt gepresenteerd, hoe groter de kans dat iemand het onderzoek naar een andere loopbaan voor zich uitschuift.
Hoe maken energiebedrijven een carrièreswitch minder groot?
Vooral bij technische beroepen zijn inmiddels leer-werkroutes te vinden die laten zien hoe een overstap anders kan worden georganiseerd.
Stedin richt zich expliciet op zij-instromers uit andere sectoren. In het WERKen & Leren-traject werkt iemand vier dagen per week en volgt één dag theorieles. De opleiding wordt gecombineerd met begeleiding en arbeidsvoorwaarden.
Stedin maakt het perspectief bovendien concreet: na afronding van het traject heeft de deelnemer een diploma, de benodigde aanwijzing en volgens de werkgever een vast contract.
Daarmee worden twee drempels uit deze poll tegelijk aangepakt: leren hoeft niet los te staan van inkomen en het perspectief na de opleiding is vooraf duidelijker.
Alliander biedt een opleidingstraject tot elektromonteur waarin deelnemers in ongeveer 2,5 jaar een mbo-3-diploma kunnen behalen. De organisatie noemt het traject volledig betaald en vermeldt onder meer baangarantie en doorgroeimogelijkheden.
Ook zij-instromers met een technische achtergrond uit opleiding, werkervaring of hobby kunnen voor het traject in aanmerking komen.
Enexis combineert via de Monteurs Academy eveneens leren en verdienen. Deelnemers krijgen volgens de werkgever direct een tijdelijk contract en salaris terwijl zij in twee jaar een erkend mbo-3-diploma halen.
Na het behalen van het diploma volgt volgens Enexis een vast contract. De opleiding bestaat uit theorie, praktijkoefeningen en meelopen met ervaren monteurs.
Deze voorbeelden zijn technisch en vertegenwoordigen dus niet de hele duurzame arbeidsmarkt. Ze laten wel een belangrijk principe zien: een overstap wordt kleiner wanneer opleiding, inkomen, begeleiding en perspectief niet los van elkaar worden georganiseerd.
Stedin — als zij-instromer werken, leren en toewerken naar een vast contract
Alliander — volledig betaald opleidingstraject met baangarantie
Enexis — Monteurs Academy met salaris, opleiding en perspectief op een vast contract
Een carrièreswitch wordt geloofwaardiger wanneer iemand vooraf kan zien: wat verdien ik tijdens de overstap, wat moet ik nog leren, wie begeleidt mij en waar kan ik daarna uitkomen?
Een zij-instroomvacature vraagt om een andere manier van schrijven
Veel vacatures zijn nog geschreven voor iemand die vrijwel exact dezelfde functie al eerder heeft gedaan.
Drie jaar ervaring in branche X. Kennis van systeem Y. Diploma Z. Ervaring met precies dezelfde processen.
Voor reguliere werving kan dat logisch zijn. Voor zij-instroom kan zo’n profiel juist de deur sluiten voordat iemand überhaupt ontdekt dat een groot deel van de eigen ervaring wel relevant is.
Een overstapvriendelijke vacature maakt daarom onderscheid tussen: wat iemand op dag één echt moet kunnen en wat binnen de functie geleerd kan worden.
Dat maakt niet alleen de vacature toegankelijker. Het dwingt de werkgever ook scherper na te denken over welke eisen werkelijk noodzakelijk zijn.
Vijf vragen die een overstap kleiner maken
Maak salaris, contract en eventuele beloning tijdens een opleiding of leertraject vooraf duidelijk.
Benoem relevante vaardigheden uit andere sectoren in plaats van uitsluitend eerdere functietitels te vragen.
Maak onderscheid tussen harde instapeisen en kennis die tijdens het werk of via opleiding kan worden opgebouwd.
Vertel wie iemand helpt tijdens de eerste maanden en hoe opleiding, coaching of meelopen is georganiseerd.
Laat contractperspectief, doorgroei en mogelijke vervolgstappen zien.
Wat betekent dit voor vacatureteksten?
Een vacature voor overstappers moet meer doen dan enthousiast vertellen dat iemand kan bijdragen aan de energietransitie of een duurzamere wereld.
Juist de praktische onzekerheden moeten eerder worden beantwoord.
Welk salaris hoort bij de functie? Is omscholing betaald? Welk contract krijg je tijdens het traject? Welke bestaande vaardigheden zijn bruikbaar? Wat hoef je nog niet te kunnen? En hoe ziet de begeleiding eruit?
Hoe beter een werkgever die vragen beantwoordt, hoe kleiner de mentale afstand tussen “dit lijkt me interessant” en “dit zou ik werkelijk kunnen doen.”
Een goede overstapvacature verkoopt niet alleen de bestemming. Ze maakt ook de route ernaartoe begrijpelijk.
De kern van week 4
Deze poll laat niet zien dat iedereen klaarstaat om morgen van baan te veranderen. Daarvoor is de vraag te beperkt en de groep te klein.
Wat de uitslag wel laat zien, is welke drempels binnen deze vier antwoordmogelijkheden bovenaan staan: financieel risico en het ontbreken van herkenbaar passende functies.
Dat zijn geen abstracte bezwaren. Werkgevers kunnen er iets aan doen.
Door salaris en contract helder te maken. Door zij-instroom serieus te organiseren. Door overdraagbare vaardigheden te herkennen. En door zichtbaar te maken wat iemand al meebrengt, wat nog geleerd moet worden en welk perspectief daarna bestaat.
Duurzaam werk wordt bereikbaarder wanneer de overstap niet alleen aantrekkelijk klinkt, maar financieel, professioneel en praktisch haalbaar wordt gemaakt.
Met 33 stemmen is deze poll geen representatief arbeidsmarktonderzoek. De uitslag is een indicatief signaal binnen de doorlopende #Duurzaamheidsbanenpoll. Door afronding van LinkedIn tellen de weergegeven percentages op tot 99%. Uit deze poll kan niet worden geconcludeerd dat motivatie geen rol speelt, omdat motivatie niet als afzonderlijke antwoordmogelijkheid is onderzocht. Het UWV-onderzoek meet de bredere zoektocht naar werk en niet specifiek de overstap naar duurzaam werk. De werkgeversvoorbeelden zijn gebaseerd op openbare informatie over leer-werk- en zij-instroomtrajecten en gelden niet automatisch voor iedere functie binnen de genoemde organisaties.
Voor werkgevers
Verminder onzekerheid rond een overstap. Maak salaris, contract, opleiding en begeleiding concreet en kijk kritisch welke ervaring echt noodzakelijk is. Zij-instroom wordt aantrekkelijker wanneer eerdere vaardigheden zichtbaar waarde houden.
Voor recruiters
Kijk verder dan de laatste functietitel. Vraag welke vaardigheden iemand meebrengt, welke kennis overdraagbaar is en welke onderdelen geleerd kunnen worden. Bespreek daarnaast vroeg wat de overstap financieel en contractueel betekent.
Voor vacatureteksten
Schrijf niet alleen voor iemand die de functie al kent. Benoem welke ervaring uit andere sectoren welkom is, welke eisen werkelijk noodzakelijk zijn en wat tijdens het werk geleerd kan worden. Maak ook inkomen en perspectief zichtbaar.
Van drempels naar wat werk aantrekkelijk maakt
Week 4 laat zien wat een overstap kan afremmen. In week 5 draaien we de vraag om: wat maakt werk juist aantrekkelijker wanneer je meer ruimte zoekt? Dan blijkt vrijheid voor veel stemmers vooral te beginnen bij vertrouwen in plaats van controle.
Lees de analyse van week 5Meer inzichten over duurzaam werk? Volg Duurzaamheidsbanen.nl op LinkedIn en bekijk onze gratis checklist voor werkgevers met impact met 7 veelgemaakte fouten die je in duurzame vacatures liever voorkomt.
